Julius Malema: de Geert Wilders van Zuid Afrika

Twaalf jaar ben ik al niet meer in Zuid Afrika geweest en toevallig valt mijn bezoek aan vrienden in Johannesburg samen met het overlijden van Nelson Mandela. Amper geland zijn we al op pad om ons aandeel aan het eerbetoon van Mandela te leveren. Het eerste plan om ons langs de route op te stellen waar elke ochtend de praalwagen met Mandela erin voorbij rijdt of liever gezegd, scheurt met 70 kilometer per uur, laten we varen. Plan B is om zes tot acht uur in de rij te gaan staan om bij de opgebaarde Mandela in het Uniegebouw in Pretoria te komen. Voordat we in die rij staan, moeten we eerst in een rij staan voor de bus die ons naar het Uniegebouw zal brengen. We geven het al meteen op als we zien dat die minstens twee kilometer lang is. 

Demonstratie
Naar Mandela's huis dan maar. Ik had er al beelden van gezien op de Nederlandse televisie en ineens sta ik zelf in die bloemenzee. Het is er niet zo druk. Blank en zwart, mensen alleen, mensen samen, leggen er bloemen neer, lezen de teksten en laten zich voor de bloemenzee fotograferen. Gedempte stemmen, de lucht zwaar van gewichtigheid, een vreedzame stemming. Ijskarretjes verkopen koude drankjes. In de berm van de straat worden T-shirts, bekers, vlaggen en holografische afbeeldingen van Madiba verkocht.

Als we wegrijden nemen we een verkeerde afslag en komen in een demonstratie terecht van leuzen scanderende en zingende mensen in het rood en toeterende auto’s. Geen idee waar het over gaat. Ze stoppen bij een winkelcentrum en stellen  zich op langs de kant van de weg. Ze houden foto’s van Mandela omhoog en rollen spandoeken uit waarop te lezen staat dat ze  Economic Freedom Fighters zijn die radicale verandering voorstaan.

Haatzaaierij
‘Gelijke rechten voor iedereen, geen uitbuiting meer door multinationals, weg met de corruptie en een eerlijke verdeling van land’, somt een man op als ik naar de agenda vraag.
‘Een einde aan alle corruptie?’ vraag ik.
‘Bij ons wordt corruptie niet getolereerd’.
‘Jullie zijn dus socialistische activisten?’
De man begint stralend te lachen. ‘Doe mee’, zegt hij. ‘Vecht mee aan onze strijd.’
Ik bekijk het liever van een afstandje.
‘Wie is eigenlijk jullie politieke leider’, vraag ik een man na een tijdje.
‘ Julius Malema. Hij komt zo. We staan op hem te wachten.'
Ik schrik. Julius Malema. Voor zover reikt mijn Zuid Afrikaanse kennis nog wel. Malema is de Geert Wilders van Zuid Afrika, maar dan een graadje erger. Malema is de man die alle blanken het land uit wil zetten, een hit scoorde met het liedje ‘Dood de boer’, veroordeeld is voor haatzaaierij, aangeklaagd voor fraude, corruptie en geldwitwasserij, een racist, een opruier, een destabiliserende factor van betekenis. Zijn electoraat zijn de miljoenen jonge werkloze Zuid Afrikanen, die na de afschaffing van de  Apartheid zijn geboren.  Een jonge man ook nog, meen ik me te herinneren.
‘ Hoe oud is Malema eigenlijk?’, vraag ik een Freedom Fighter.

Frontaal
‘Oud genoeg om president te worden,’ reageert hij defensief. ‘Waarom wil je dat weten? Hij wordt toch wel president.’
Een blanke vrouw, de enige naast ons, schudt haar hoofd. ‘Ze haten ons’, zegt ze. ‘Ze haten ons. Ik blijf hier geen minuut langer’.
Maar ik wil die Malema wel eens zien. De Freedom Fighters delen rode rozen uit en ondertussen arriveert ook wat radio- en televisiepers. Een geblindeerde auto rijdt aan. Gejuich stijgt op als Malema, geheel in het wit, uitstapt, zich in de voorste gelederen tussen zijn aanhang voegt en het teken geeft tot marcheren. In mijn poging om een close-up van de man te maken loop ik achterstevoren voor de demonstratie uit en verlies daarbij mijn slipper. Mijn slipper! In een reflex, schiet ik naar voren om mijn slipper te pakken en loop ik frontaal tegen de borstpartij van Malema op. Ik voel zijn lijf, half zacht. Een vernietigende blik. In een split van een seconde. Ik zie mijn slipper verdwijnen onder een zee van voeten. Lichamen botsen tegen me op en geven niet mee. Ik ben bang vertrapt te worden en voel dan ineens hoe iemand mij bij beide schouders pakt en mij resoluut de meute uit tilt. De slipper is verdwenen.

In de hoop de slipper toch nog te vinden, rijden we achter de Freedom Fighters aan, totdat die stilstaan voor Mandela’s huis. Malema geeft er een speech. ‘Einde aan alle corruptie’, krijst hij door de megafoon.  ‘La lotta continua’  doorbreekt ook de rode massa de vredige stilte. Ze vertrappen de bloemen. Het huis zwijgt veelbetekenend. Ik voel me vies na de lijfelijke ontmoeting.

Later lees ik op Facebook dat Malema de Zuid Afrikanen oproept hem net zo te behandelen als Mandela. ‘Wat een geweldig idee’, reageert iemand, “laten we hem eerst 27 jaar in de cel stoppen’.

« Zielig jongetje in Afrika SpelPlus: 'Dit spel heeft karakter' »