Als de Chibok meisjes echt onze dochters waren

Net zoals een jaar geleden in het Nigeriaanse Chibok werden in noordelijk Oeganda in 1996 de meisjes van een middelbare school ontvoerd. Dat gebeurde niet in de naam van de Islam, maar innaam van de Heer. Op 9 oktober van dat jaar werden 139 meisjes tussen de 12 en 15 jaar door het Verzetsleger van de Heer van hun bed gelicht en met geweld de bush in gedreven. De wereld wist van niets. Nu weten we het wel. Dat is het verschil tussen de drama’s in Oeganda en Nigeria.

Maar er zijn vooral ook overeenkomsten. Beide drama’s spelen zich af in het verwaarloosde en arme noorden van de landen, waar de bevolking zich achtergesteld voelt bij het welvarender zuiden. De protestbewegingen die tegen de respectievelijke regeringen opkwamen, veranderden in gewelddadige sektes: het Verzetsleger van de Heer en Boko Haram. In Oeganda duurde de oorlog met het Verzetsleger van de Heer twintig jaar. De godsdienstwaanzinnige leider Joseph Kony, die de ontvoering van naar schatting 25.000 kinderen op zijn geweten heeft, is nog steeds voortvluchtig. In Nigeria is Boko Haram sinds 2009 een minstens zo’n gruwelijk Verzetsleger van de Heer, maar dan met Islamitische signatuur.

Heldhaftig

Het verhaal over de Aboke Girls, waaronder de meisjes in Oeganda bekend staan, is even verschrikkelijk als dat het heldhaftig is. Toen de meisjes door zo’n tweehonderd rebellen de bush in werden gejaagd, aarzelde de onderdirecteur van de katholieke kostschool, de Italiaanse zuster Rachele, niet om achter de rebellen aan te gaan om haar leerlingen vrij te krijgen. Het lukte haar 109 meisjes vrij te praten. Dertig meisjes waren gedwongen te blijven, dagen lang door de bush te marcheren tot in een kamp in Soedan, waar ze werden gedwongen tot slavernij en huwelijken met wrede commandanten.

Vastgebonden

Naar bekend stierven er vijf van de dertig Aboke meisjes. Jennifer, die probeerde te vluchten, werd doodgeslagen door haar vriendinnen. Die werden daartoe gedwongen. Als ze weigerden, werden ze zelf doodgeslagen. Judith en Catherine ondergingen eenzelfde lot. Catherine overleed aan haar verwondingen, maar Judith was na vierentwintig uur nog in leven. Ze werd aan een boom vastgebonden en aan haar lot overgelaten, waar ze pas na dagen stierf.

Herdenking

De meisjes kregen voor mij een gezicht toen ik vijf jaar later in 2001 bij de herdenking van het drama op de school in Aboke was. Leerkrachten, leerlingen en ouders verzamelden zich die ochtend onder een loden lucht. Een lucht die zinderde van verdriet tijdens het zingen en de in tranen gesmoorde getuigenissen van enkele meisjes die waren ontsnapt. Ik herinner me de schaamte die ik voelde omdat ik er niets van had geweten, omdat de wereld niets wist, omdat niemand de noodklok luidde dat in Noordelijk Oeganda iets vreselijks gebeurde.  

Te laat

Het zou nog tot 2005 duren, en zelfs tot in 2012 met het filmpje Joseph Kony door Invisible Children dat viraal ging, voordat de oorlog met het Verzetsleger van de Heer de aandacht had van de wereld en er duizenden gruwelverhalen als die van Jennifer, Judith en Catherine bekend werden. Het was voor de meesten te laat.

TV

Maar nu is het anders. Wij weten precies wat er met de meisjes uit Nigeria is gebeurd. We zagen de meisjes zelfs op tv. De Amerikaanse First Lady liet zich fotograferen met het bord #bring back our girls en twitterde het de wereld rond. Dankzij de opgevoerde internationale druk kwam er hulp en vlogen er Amerikaanse vliegtuigen boven de regio om de meisjes te vinden. Dat is blijkbaar niet gelukt. Amnesty meldt dat er sinds 2014 zo’n 2000 vrouwen en meisjes zijn ontvoerd. Van de 276 meisjes van Chibok zijn er nog 219 zoek. Volgens de UNHCR is het waarschijnlijk dat ze dood zijn.

Non

Ik vraag me af wat er was gebeurd als het echt om onze meisjes ging. Als westerse meisjes met namen als Jennifer, Judith en Catherine waren ontvoerd en we op tv zouden zien hoe ze in grauwe burka’s uitgestald waren als handelswaar, gedoemd tot gedwongen seks en huwelijken met wrede mannen. Zouden we dan niet allemaal de non zijn, die door het vuur ging en meer dan honderd meisjes vrij kreeg?

Ook een jaar na dato is #Bring back our girls! springlevend.   

Deze column is op 16 april 2015 gepubliceerd in De Morgen en de  Volkskrant 

 

 

 

« Met schaamrood op de kaken naar de kledingcontainer Zo voelt het om ongewenst vreemdeling te zijn »